Amersfoort Masterplan Wagenwerkplaats

IMOSS heeft in opdracht van NS en in samenwerking het H+N+S Landschapsarchitecten een Masterplan voor de ontwikkeling van het gebied opgesteld. Het plan gaat over clustering van het openbaar groen in landschappelijke zones die open ruimtes bieden in het gebied en voor gepaste afstand zorgen tussen het monumentale ensemble en de nieuwe bebouwingsvlakken. Het Masterplan biedt ruimte voor de bouw van 530 tot 650 woningen op het terrein.

De Wagenwerkplaats in Amersfoort is een voormalige onderhoudswerkplaats voor treinen. Het gebied is circa 20 hectare groot en ligt ten westen van station Amersfoort en ten noorden van het spoorwegemplacement. Het is grotendeels in eigendom van NS.

Aanleiding

In 2000 sloot de Wagenwerkplaats na een kleine eeuw haar deuren. Aanvankelijk was de gedachte om alles te slopen, maar vanaf 2002 kwam de Stichting Industrieel Erfgoed in de Stad Amersfoort (Siesta) in actie voor het behoud van de werkplaats. Met name culturele instellingen en personen uit de ‘creatieve economie’ streken er neer. In 2007 volgde de aanwijzing tot Rijksmonument van de verzameling van historische gebouwen en panden. Vanaf dat moment werden de eerste visies op de Wagenwerkplaats gepresenteerd.

Tot op heden beperkt de ontwikkeling zich tot restauratie en herbestemming van de monumentale gebouwen centraal op het terrein. Deze bieden de ruimte aan diverse bedrijvigheid (o.a. sport en spel, creatieve maakindustrie, zakelijke dienstverlening, evenementen en horeca). Anno 2018 zijn alle gebouwen gerenoveerd en ligt de bezettingsgraad hoger dan 90%.

De terreinen – welke zich qua locatie uitstekend lenen voor woningbouwontwikkeling – konden tot op heden niet ontwikkeld worden vanwege de beperkingen van de milieuvergunning van het spoorwegemplacement en liggen nog steeds braak of zijn in gebruik als “pauzelandschap”.

Inmiddels biedt genoemde milieuvergunning wel de ruimte voor (woningbouw)ontwikkeling. Daarmee ontstaat een unieke kans. De omvang, de ligging in de stad en de uitstraling van de monumenten maken de Wagenwerkplaats tot de perfecte ontwikkellocatie voor stedelijk wonen, werken en recreëren.

 

Doelstellingen stakeholders

Eigenaar NS Stations heeft een primair belang bij het functioneren van het station en de directe omgeving. Ook heeft NS Stations belang bij het opstellen van treinen in een stedelijke omgeving. De terreinen en het vastgoed waar NS Stations geen direct belang bij heeft, wordt afstand van gedaan om een mooi plan mogelijk te maken met een positief effect op de omgeving. De doelstelling voor de Wagenwerkplaats is met name gericht op het behoud van het cultureel erfgoed, waardecreatie en uiteindelijk verzilvering van de vastgoedpositie. Daarnaast ziet NS kansen voor het toevoegen van functies die een OV-vervoersvraag genereren.

Doelstelling van de gemeente Amersfoort is realisatie van een centrumstedelijk gebied door het toevoegen van woningen en stedelijke voorzieningen. Duurzaamheid en stedelijkheid zijn belangrijke thema’s alsmede de ontwikkeling van de monumenten als karakteristieke dragers.

De huidige gebruikers van de Wagenwerkplaats zien kansen voor de verdere ontwikkeling. Voor deze gebruikers is echter wel van belang dat hun locatie bereikbaar blijft, dat ze kunnen blijven parkeren en ze zo min mogelijk worden gehinderd in de uitoefening van hun bedrijfsvoering. Ook tijdelijke situaties moeten zo min mogelijk conflicteren met huidig gebruik.

De inwoners van het Soesterkwartier hebben de Wagenwerkplaats “geadopteerd” sinds het terrein leeg staat. Diverse organisaties (Siesta, Duurzaam Soesterkwartier, het Groene Spoor) en overige belangstellenden hebben bijgedragen aan het karakter en de visievorming. Voor hen is van belang dat met een ontwikkeling de identiteit (spoor, spontane initiatieven) niet verloren gaat. Ten slotte is duurzaamheid (zoals verwoord in de Duurzaamheidsvisie) een belangrijk thema.

 

Het Masterplan

IMOSS heeft in opdracht van NS en in samenwerking het H+N+S Landschapsarchitecten een Masterplan voor de ontwikkeling van het gebied opgesteld. Het plan gaat over clustering van het openbaar groen in landschappelijke zones die open ruimtes bieden in het gebied en voor gepaste afstand zorgen tussen het monumentale ensemble en de nieuwe bebouwingsvlakken. Het Masterplan biedt ruimte voor de bouw van 530 tot 650 woningen op het terrein. Hiervan zal 25% grondgebonden zijn en 75% zal bestaan uit appartementen.

De auto is in het gebied te gast. Autogebruik wordt niet gestimuleerd. Er komen drie auto-ontsluitingen die elk een eigen deelgebied bedienen (west, midden en oost). Er komt geen doorgaande autoverkeerroute. Voor langzaam verkeer blijft het gebied juist wel doorgaanbaar en goed bereikbaar.

Het westelijke deel zal worden bebouwd met woningen die qua maat en schaal refereren aan het aangrenzende Soesterkwartier. Langs het spoor komt hogere bebouwing dat tevens het geluid van het spoor beperkt. De bebouwing ten zuiden van de Palmstaart wordt gerealiseerd zal worden ontsloten richting de Soesterweg/Plataanstraat.

Het middendeel bestaat uit het monumentaal ensemble en zal niet veel veranderen. Waar mogelijk wordt dit ensemble versterkt. Het wordt aan de noordzijde ontsloten op de Soesterweg.

Het oostelijk deel zal een stedelijk karakter krijgen en wordt ontsloten op het Piet Mondriaanplein. De belangrijkste (langzaam)verkeersstructuur gaat van oost – west, parallel aan de sporen en belangrijke rooilijnen van de bestaande bebouwing. Profielen zijn veelal stedelijk (smal, gevels aan stoepen).

 

opdrachtgever NS
in samenwerking met H+N+S Landscape architecs
aanspreekpunt Serge Vonk / Joram van Otterloo